O Freud ασχολούμενος με το ασυνείδητο, διαπίστωσε ότι είναι ένας χώρος μη αποδεχτός και βίαια ενεργός για τον κάθε ενα, αποτελούμενος κυρίως από απωθήσεις της παιδικής σεξουαλικότητας. Ο ίδιος διέκρινε ότι για να κατανοήσουµε την παιδική σεξουαλικότητα δηλαδή  τις επιθυµίες, την περιέργεια και τις αγωνίες των παιδιών σχετικά µε τη σεξουαλική ζωή, δεν επαρκεί µόνο η ιατρική- ανατοµική γνώση αλλά χρειάζεται καταρχήν να εξοικειωθούµε µε την ιστορία των πολιτισµών, την ψυχολογία των θρησκειών ,τη λογοτεχνία και τη µυθολογία. Έτσι το έργο του Freud είναι κατεξοχήν ανθρωπολογικό. Από ψυχαναλυτικής σκοπιάς ο µύθος είναι µια αφήγηση η οποία συµπυκνώνει ένα βαθύ νόηµα, διαφορετικό από το προφανές. Δηλαδή ένα είδος σκέψης η οποία διχοτοµείται από την πραγµατικότητα και διέπεται από την αρχή της ηδονής γι” αυτό και θεωρείται ανάλογη με την ονειρική διαδικασία η οπόια επίσης διέπεται από την αρχή της ειδονής και αποκαλύπτει απωθημένες σεξουαλικές επιθυμίες . Στο έργο των αρχαίων τραγικών συγγραφέων βλέπουμε επίσης να αναδεικνύονται οι επιθυμίες οι οποίες αν και απωθηµένες υπάρχουν πάντα µέσα µας. Αφού µύθος και όνειρο είναι από δοµικής πλευράς ανάλογα τότε στο µύθο γυρεύουµε-όπως και στο όνειρο- ένα αλληγορικό συµβολικό νόηµα, ένα λανθάνον µεταφορικό περιεχόµενο.

     Mε αυτήν την έννοια ο µύθος είναι ένα αίνιγµα και αυτοί που τον παρακολουθούν πρέπει ν’ αναλάβουν µόνοι τους να κατανοήσουν όσα δεν είναι εκφρασµένα, όσα δεν αναφέρονται µε σαφή τρόπο όπως ακριβώς κάνει το παιδί-θεατής μέσα στα καθημερινά τεκτενόμενα της οικογένειάς του.

Ο ΜΥΘΟΣ

Ο µύθος του Οιδίποδα µας απασχολεί επειδή, µαζί µε το µύθο του Νάρκισσου αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της κατ’ εξοχήν φροϋδικής ανακάλυψης: της θεωρίας της παιδικής σεξουαλικότητας. Τον µύθο του Οιδίποδα βρίσκουµε ήδη στα οµηρικά έπη. Πατέρας του Οιδίποδα ήταν ο Λάιος , ο οποίος έγινε βασιλιάς των Θηβών και παντρεύτηκε την Ιοκάστη. Το ζεύγος όντας άτεκνο, πήγε στο Μαντείο των ∆ελφών για να συµβουλευτεί την Πυθία. Εκείνη απάντησε ότι αν γεννιόταν αγόρι θα σκότωνε τον πατέρα του. Όταν γεννήθηκε το αγόρι ο πατέρας του φοβούµενος τον χρησµό, τρύπησε κι έδεσε τα πόδια του παιδιού του και τον έδωσε σ’ ένα δούλο για να τον αφήσει στον Κιθαιρώνα. Ένας βοσκός όμως µάζεψε το αγόρι και το ονόµασε Οιδίποδα λόγω του οιδήµατος στα πόδια. Κατά την ενηλικίωσή του ο Οιδίπους διακρινόταν για τη ρώµη του. Επειδή η θετή του µαµά αρνιόταν να του φανερώσει την αλήθεια για την καταγωγή του, ο Οιδίπους πήγε στο µαντείο των ∆ελφών για να µάθει σχετικά. Ο θεός του Μαντείου του είπε να µην επιστρέψει στην πατρίδα του γιατί εκεί θα γινόταν πατροκτόνος και θα παντρευόταν τη µητέρα του. Ο Οιδίπους όμως που είχε για πραγματικούς γονείς, τους θετούς, νόµιζε ότι η πατρίδα του ήταν η Κόρινθος και εγκατέλειψε το σπίτι του  για να αποφύγει τον καταστροφικό χρησµό. Στη διαδρομή  συνάντησε – χωρίς να το γνωρίζει- τον αληθινό πατέρα του, τον Λάιο πάνω σε άρµα. Ο οδηγός του άρµατος φώναξε στον Οιδίποδα να παραµερίσει αλλά αυτός εξοργίστηκε και τους σκότωσε όλους: Ιδού το θέµα της πατροκτονίας στο µύθο. Στη συνέχεια ο Οιδίπους ήλθε στη Θήβα όπου, µετά τη δολοφονία του Λάιου, βασιλιάς είχε αναλάβει ο Κρέων. Εκει  έλυσε τον γρίφο και γλίτωσε τον τόπο από τη “Σφίγγα” η οποία καταβρόχθιζε όποιον δε µπορούσε να τον λύσει. Ο βασιλιάς της Θήβας Κρέων έχοντας πληγεί από την καταβρόχθιση του γιού του από τη Σφίγγα, διεµήνυσε ότι όποιος λύσει το αίνιγµα θα του παραχωρήσει όχι µόνο τη βασιλεία αλλά και την αδερφή του την Ιοκάστη, τη χήρα του φονευθέντος Λάιου (πρόκειται για τη βιολογική µαµά του Οιδίποδα). ο Οιδίπους λοιπόν παίρνει τη βασιλεία των Θηβών και παντρεύεται την Ιοκάστη αγνοώντας ότι είναι η µητέρα του. Από το γάµο αυτόν γεννήθηκαν δύο αγόρια και δύο κορίτσια . Η αιµοµιξία αυτή επέσυρε την οργή των Θεών µε αποτέλεσµα να πέσει φοβερή πείνα στη Θήβα. Το Μαντείο των ∆ελφών αποκάλυψε ότι η αιτία του κακού ήταν ο φόνος του Λάιου και ως σωτηρία υπέδειξε την απέλαση του ενόχου. Προσπαθώντας ο Οιδίπους ν’ ανακαλύψει τον ένοχο πληροφορήθηκε από το µάντη Τειρεσία το διπλό του έγκληµα της πατροκτονίας και της αιµοµιξίας. Η Ιοκάστη απελπίζεται και αυτοκτονεί απαγχονιζόµενη ενώ ο Οιδίπους βγάζει τα µάτια του και εξορίζεται από τον Κρέοντα και τους γιούς του.  Ο Οιδίπους δε θα βρει την ησυχία παρά στο θάνατο.

    Ο S. Freud χρησιµοποίησε τον µύθο του Οιδίποδα για να δηµιουργήσει ένα σύµβολο και µια µεταφορά.

Είναι φανερή μέσα από το μύθο, η αµφίθυµη επιθυµία του µικρού αγοριού να σκοτώσει τον πατέρα-παράλληλα µε την αγάπη του γι αυτόν- και να έχει τη µητέρα, έτσι ώστε να πραγµατώσει τελικά το όνειρο µιας επανένωσης µε τη µητέρα, από το σώµα της οποίας είχε αποχωριστεί. Πρόκειται εδώ για ασυνείδητες επιθυµίες σε κάθε παιδί οι οποίες όµως συνοδεύονται από άγχος επειδή λογοκρίνονται από το Υπερεγώ. Aναφερόµαστε εδώ στο θετικό οιδιπόδειο σύµπλεγµα κατά το οποίο το αγόρι έχει πάρει το δρόµο της ετεροφυλοφιλίας (διαφορετικά οµιλούµε για αρνητικό οιδιπόδειο όταν το αγόρι καθηλώνεται στην ερωτικοποίηση του οµόφυλου γονιού, δηλαδή του πατέρα).

Κατά τον Αnzieu η ψυχαναλυτική ανακάλυψη χαρακτηρίζεται από ένα βασικό σταθµό : την ανακάλυψη του οιδιπόδειου συµπλέγµατος. Όποιος ανατρέχει στο κείµενο της σοφόκλειας τραγωδίας βλέπει τον συγγραφέα να προσδίδει οικουµενικότητα σ’ αυτές τις επιθυµίες:  πως δεν υπάρχει άνθρωπος επί της γης ο οποίος να µην έχει επιθυμήσει ασυνείδητα τους γονείς του αλλά να μην έχει και ασυνείδητες επιθυμίες θανάτου για αυτούς. Η µυθολογία λοιπόν αποκαλύπτει µε αλογόκριτο τρόπο την αιµοµιξία και τον φόνο, η συμβολική διάσταση των οποίων έχει διευρευνηθεί ιδιαιτέρως απο την ψυχανάλυση . 

Η απαγόρευση της αιμομιξίας προκύπτει ξεκάθαρα μέσα από τον Μύθο του Οιδίποδα και από την Ψυχανάλυση γνωρίζουμε ότι αυτός ο Οιδιπόδιος ευνουχισμός μυεί στην κοινωνική ζωή. Οι λιβιδινικές λοιπόν δυνάμεις του παιδιού για τη ζωή του και τα επιτεύγματά του εκτος της οικογένειας, ελευθερώνονται μόνο όταν οι γονείς απαγορεύουν ριτά στο παιδί την αιμομικτική διάσταση της επιθυμίας του ( Fr. Dolto, 1984).

Τα παιδιά εισέρχονται στο Οιδιπόδειο σύμπλεγμα όταν καταλάβουν ότι ανοίκουν οριστικά σε ένα μόνο φύλο.Πριν τα τρία έτη η σεξουαλικότητα του παιδιού είναι αδιαφοροποίητη δηλαδή δεν έχει το παιδί ξεκαθαρίσει αν είναι αγόρι ή κορίτσι και επιθυμεί και τους δύο γονείς. Στη συνέχεια το παιδί αντιλαμβάνεται τις σωματικές διαφορές ανάμεσα στα δύο φύλα και αρχίζει να διαφοροποιεί τους γονείς και την επιθυμία του (η οποία στην αρχή είναι πάντα αιμομικτική) προς αυτούς.Κατά την περίοδο του οιδιποδείου συμπλέγματος, σε ηλικία έξι ετών, το αγόρι είναι πραγματικά κατώτερο από τον πατέρα του όσον αφορά στην δύναμη αλλά και στα μέσα που διαθέτει για κατάκτηση. Θα πρέπει λοιπόν να το παραδεχτεί εσωτερικά και να εγκαταλείψει τη διαμάχη για το μητρικό αντικείμενο αγάπης. Θα πρέπει δηλαδή “να μετουσιώσει το οιδιπόδειο σύμπλεγμά του”, μας λέει η Φρανσουάζ Ντολτό. Τα αγόρια που ολοκληρώνουν το οιδιπόδειο σύμπλεγμά τους, καταφέρνουν να κρίνουν τον πατέρα τους όπως είναι στην πραγματικότητα, με τα ελαττώματα και τα προτερήματα του, καταφέρνουν δηλαδή να κατακτήσουν μία στάση ισότητας απέναντι στα άτομα του ίδιου φύλου.
Το μικρό κορίτσι γύρω στα τρία παίρνει είδηση ότι δεν έχει πέος. Ζηλεύει και θεωρεί ότι αυτό θα μεγαλώσει, ωστόσο νιώθει αδικημένη και καταλογίζει αυτόν τον «ακρωτηριασμό» στην μητέρα της. Προσπαθεί να βρει αντισταθμίσματά αυτής της έλλειψης για να προσελκύσει την τρυφερότητα των αγαπημένων άλλων, έτσι χρησιμοποιεί ένα μεγάλο μέρος μετουσιωμένης επιθετική λιβιδούς ²για την κατάκτηση των γνώσεων των μεγάλων ( αυτός ίσως είναι ο λόγος που τα κορίτσια έχουν μεγαλύτερη αφράδεια λόγου από τα αγόρια). Το κορίτσι σιγά-σιγά καταλαβαίνει ότι πρέπει να παραιτηθεί από την προσδοκία να αποκτήσει φαλλό. Ούτε η μητέρα της έχει. Τότε στο κορίτσι εμφανίζεται μία τάση να στολίζεται, μία κοκεταρία, με την οποία  αντισταθμίζονται η επένδυση  που υπήρχε στον « φαλλό που δεν έχει» και τα αισθήματα μειονεξίας που έχουν δημιουργηθεί. Αυτή επιθυμία “να αρέσει”, του επιτρέπει να παραιτηθεί από τα φαλλικά προνόμια και το συμφιλιώνει ταυτόχρονα με το αντρικό φύλο. Σε αυτή τη φάση προσπαθεί να κατακτήσει τα αγόρια, τα οποία δεν είναι πια «κακά» και έτσι ξεκινάει η οιδιπόδεια κατάσταση στο κορίτσι.

Κύριο µέληµα του Freud ήταν να πείσει το κοινό του για όλα αυτά. Ο ίδιος υποστήριζε ότι η µυθολογία, µας παρέχει µια οξυδερκή ,στοχαστική µατιά πάνω στις ανθρώπινες επιθυµίες και µάλιστα πάνω στην πολύµορφη παιδική σεξουαλικότητα. Τελικά διαπιστώνουμε ότι με ένα τρόπο, μέσα στην φαντασιακή δραστηριότητα της ανθρωπότητας υπάρχει η ψυχανάλυση προτού ακολουθήσουν τα ερευνητικά δεδομένα του κλινικού υλικού.

Jacques Andre: Η Θηλυκή Καταγωγή της Σεξουαλικότητας, Ικαρος, Αθήνα 2001

Ν. Νικολαίδης: Θεοφαγία, Εστία, Αθήνα 1994

Φρανσουάζ Ντολτό: Ψυχανάλυση Και Παιδιατρική, Καστανιώτης, Αθήνα 1998

Φρανσουάζ Ντολτό: Η Ασυνείδητη Εικόνα του Σώματος, Εστία, Αθήνα 2003

S.Freud: Η Ερμηνεία των Ονείρων, ΕπίκουροςΑθήνα 199

S.Freud: Πέραν της Αρχής της Ηδονής, Επίκουρος, Αθήνα 2001

S.Freud: Η Γυναικεία Σεξουαλικότητα, Νίκας, Αθήνα 2018

¹Το Υπερεγώ συγκροτείται μέσα από τις γονεικές απαγορεύσεις.Το παιδί λόγω της απαγόρευσης, αναγκάζεται να παραιτηθεί από τις οιδιπόδειες επιθυμίες του και εσωτερικεύοντάς αυτήν την απαγόρευση, μπορεί και ταυτίζεται με τους γονείς. 

² Ενορμητική ενέργεια

Ο όρος μεταβίβαση σημαίνει μία διεργασία μέσω της οποίας μετατοπίζονται στο πρόσωπο του ψυχαναλυτή, συναισθήματα, επιθυμίες και σχήματα σχέσεων που είχαν άλλοτε βιωθεί κυρίως με “υπερεπενδεδυμένα” πρόσωπα του παρελθόντος. Η έννοια της μεταβίβασης ανακαλύφθηκε από τον Φρόυντ κατά τη θεραπεία, αλλά η ψυχαναλυτική παρατήρηση τον οδήγησε στη διαπίστωση ότι φαινόμενα μεταβίβασης εμφανίζονται στη ζωή όλων μας με αυθόρμητο τρόπο. Επόμένως κατά τον Φρόυντ, η ψυχανάλυση δεν δημιουργεί μεταβίβαση αλλά ένας βασικός ρόλος της είναι να την “αποκαλύπτει” στη συνείδηση (Φρόυντ, 1909-1910).

Αρχικά ο Φρόυντ απέδωσε στη μεταβίβαση αποκλειστικά τον χαρακτήρα της αντίστασης η οποία εμποδίζει την ανάκληση απωθημένων μνημών και επομένως αποτελεί ένα εμπόδιο στη θεραπεία (Φρόυντ, 1905). Στη συνέχεια όμως η άποψη αυτή τροποποιήθηκε προς μία πιο θετική, αναγνωρίζοντας στη διεργασία της μεταβίβασης ότι συνιστά έναν τρόπο αντιμετώπισης της ιστορίας του αναλυόμενου μέσα από την τωρινή σχέση του με τον αναλυτή. Στον τρόπο δηλαδή που σχετίζεται με τον αναλυτή του ο αναλυόμενος επαναλαμβάνει παλαιότερες σχέσεις με άλλα πρόσωπα (κυρίως με εκείνα των γονέων). Επίσης πολλές φορές οι σχέσεις του παρελθόντος εμφανίζονται όχι μόνο υπό τη μορφή αναμνήσεων αλλά και υπό τη μορφή πράξεων. Είναι αυτό που ονομάζουμε εκδραμάτιση.

Ο Λακάν συνεισφέρει μία άλλη διάκριση στο θέμα της μεταβίβασης. Η μεταβίβαση εκδηλώνεται συχνά μεταφιεσμέμη σε ισχυρά συναισθήματα όπως η αγάπη και το μίσος, η συναισθηματική αυτή ένταση μπορεί να λειτουργήσει ως αντίσταση στην θεραπεία (φαντασιακή διάσταση). Αντιθέτως η επανάληψη[1] της μεταβίβασης που δίνει τη δυνατότητα να αποκαλυφθούν τα σημαίνοντα της ιστορίας του υποκειμένου (συμβολική λειτουργία), βοηθάει τη θεραπεία να προχωρήσει.

Όσον αφορά την ασυνείδητη επίδραση που οι αναλυόμενοι ασκούν στους αναλυτές τους έχει σημασία να πούμε ότι όλοι (και όχι μόνο οι αναλυόμενοι) αναλαμβάνουμε ρόλους από το παιδικό παρελθόν τον άλλων. Αυτό που συμβαίνει κατ” εξαίρεση  στο θεραπευτικό-αναλυτικό πλαίσιο είναι ότι μας επιτρέπει να διακρίνουμε και να αποκαλύψουμε αυτούς τους ρόλους δηλαδή να εξετάσουμε τα ασυνείδητα δυναμικά με μεγαλύτερη λεπτομέρεια.

Η Brennan Pick στο συνέδριο της ΕΨΕ (2010), αναφέρει ότι όταν συναντιούνται δύο άνθρωποι δημιουργούν πάντα μία σχέση. Οι αντιδράσεις λοιπόν του αναλυτή απέναντι στις προβολικές ταυτίσεις του ασθενή είναι αναπόφευκτες. Ο αναλυτής αυτές τις αντιδράσεις οφείλει να τις αναλύει γιατι αλλιώς υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να αντιδράσει κ εκείνος περνώντας σε μια πράξη (εκδραματιση). Έτσι αποκτάει μεγάλη σημασία η δυνατότητα του αναλυτή να παλινδρομεί, να συνειδητοποιεί αυτό που συμβαίνει μέσα του, να το αναλύει και επιστρέφοντας να αποφασίσει τί θα μεταφέρει με ζωντάνια στον ασθενή χωρίς όμως να καταφεύγει σε εξομολογήσεις.

Το σύνολο λοιπόν των ασυνείδητων αντιδράσων του ψυχαναλυτή απέναντι στον ασθενή του και συγκεκριμένα απέναντι στην μεταβίβαση του ασθενή, ονομάζεται αντιμεταβίβαση. Ο Φρόυντ μάλιστα επισήμανε ότι “κανένας ψυχαναλυτής δεν μπορεί να πάει πιο μακριά από όσο του επιτρέπουν τα συμπλέγματα και οι εσωτερικές του αντιστάσεις”, πράγμα που σημαίνει βεβαίως ότι ο αναλυτής οφείλει να υποβληθεί σε προσωπική ανάλυση ο ίδιος.

Σύμφωνα με τον Winnicott (1947) η αντιμεταβίβαση είναι μία χρήσιμη πηγή πληροφοριών για το τί διαδραματίζεται σε διυποκειμενικό επίπεδο και επομένως την θεωρεί σημαντικό εργαλείο της κλινικής δουλειάς. Εντοπίζει δύο είδη αντιμεταβίβασης: Το ένα είναι μία παθολογική απάντηση εκ μέρους του αναλυτή (που προφανώς δεν βοηθάει την ανάλυση) και το άλλο περιγράφεται σαν “η αγάπη και το μίσος του αναλυτή» ως αντίδραση στην πραγματική προσωπικότητα και συμπεριφορά του ασθενούς.

Ο Giuseppe Scariati μιλώντας στο συνέδριο της ΕΨΕ(2011) αναρωτιέται: Ποιός αναλυτής δεν έχει νιώσει τουλάχιστον για μια μέρα, την ανικανότητα να ακούσει τους ασθενείς του, την ανικανότητα να δώσει μορφή στις προβολές τους και ταυτοχρόνως να μην έχει νιώσει ένα κατακλυσμιαίο και αυτόματο άγχος;

Εάν αυτές οι καταστάσεις από παροδικές γίνουν πιο μόνιμες, ο αναλυτής πρέπει να βοηθηθεί από την διαδικασία της εποπτεία αλλα και της δικής του προσωπικής ψυχανάλυσης. 

Για να δούμε τώρα δύο παραδείγματα για το πως λειτουργεί η μεταβίβαση σε μια κλινική δουλειά στη σχέση μεταξύ θεραπευτή και ασθενή.

Ο Βίκτωρας είναι ένας έφηβος που έρχεται για ψυχοθεραπεία με μία συστολή. Έχει ανάγκη να μιλήσει για αυτά που τον δυσκολεύουν όμως δεν ξέρει πως να τα βάλει σε λόγια. Νιώθει ότι γονείς του δεν τον ακούνε πραγματικά. Ότι ο καθένας είναι πολύ απασχολημένος με δικά του θέματα και δεν μπορεί να επικεντρωθεί στις ανάγκες του Βίκτωρα. Καθώς προσπαθεί να μου μιλήσει γι” αυτό μπερδεύει την συζήτηση και δημιουργεί σύγχυση. Προσπαθώ πολύ να κρατήσω το νήμα της κουβέντας αλλά είναι αδύνατο. Νιώθω ότι ο Βίκτωρας προκάλεσε να μην μπορώ και εγώ να τον ακούσω όπως ίσως φαντάζεται ότι δεν μπορούν να τον ακούσουν οι γονείς του.

Η κυρία Χ είναι μία νεαρή γυναίκα η οποία υποφέρει από ένα διάχυτο άγχος. Στην παιδική της ηλικία έχει υποστει παραμέληση. Δεν της έχει δοθεί το θετικό “καθρέπτισμα” από τους γονείς. Με τη μητέρα της είχε μια πολύ κοντινή σχέση η οποία όμως ηταν φτωχή σε ψυχικό επίπεδο, πράγμα που σχετιζόταν με την αδυναμία της μητέρας της να επεξεργαστεί τα μηνύματα του παιδιού της. Η κυρία Χ ήταν ναρκισσιστικά εύθραυστη, με δυσκολία να οριοθετήσει και να προβλέψει τα πράγματα. Αυτό την έκανε να θέλει να γαντζώνεται απάνω στους άλλους αλλά και επάνω σε εμένα, όπως ήταν  γαντζωμένη  επάνω της, η μητέρα της.

Πολλές φορές μετά τις συνεδρίες μας ένιωθα και εγώ ενα άγχος αδιεξόδου (σαν αυτό της ασθενούς μου) και ότι έπρεπε  να κάνω κάτι γρήγορα για να αλλάξουν τα πράγματα για εκείνη (όπως με απόγνωση εκείνη ζητούσε). Χρειαζόταν να αναλύσω αυτήν την  ένταση που μου ειχε μεταφερθεί μέσα από τη μεταβίβαση και εγώ βέβαια την είχα εισπράξει, για να μπορέσω να επιστρέψω κάτι από αυτή την εμπειρία πίσω στην ασθενή μου.

Η συνειδητοποίηση του άγχους αυτού και από πού προέρχεται βοήθησε την θεραπεία να προχωρήσει και την κυρία Χ να αρχίσει να επεξεργάζεται στη θεραπεία μέσα απο αντιστασεις και εκδραματίσεις τη σχέση με τη μητέρα της και τα συναισθήματα της γι αυτήν.

Βιβλιογραφία

J. Laplanche & J.B. Pontalis, “Λεξικό της Ψυχανάλυσης”, Κέρδος 1986.

Ψυχαναλυτικό περιοδικό «ΕκΤωνΥστέρων», Εξάντας, 2001.

D.Evans, “Εισαγωγικό λεξικό της Λακανικής Ψυχανάλυσης”, Ελληνικά Γράμματα 2005.

Ράκερ, «Μεταβίβαση και Αντιμεταβίβαση», Καστανιώτης,2007.

Σ.Φρόϋντ, » Εισαγωγή στην Ψυχανάλυση», Επίκουρος, 1996.

[1] Με την έννοια της επανάληψης εννοούμε ότι η μεταβίβαση αποτελεί ένα είδος επανάληψης στο παρόν Ψυχικών καταστάσεων, δηλαδή ένα τρόπο αναβίωσης στο παρόν ξεχασμένων ασυνείδητων ψυχικών στάσεων.

Κάποιοι άνθρωποι βρίσκονται σε απόγνωση και δεν μπορούν πια να λειτουργήσουν. Κάποιοι άνθρωποι θέλουν να βγουν από κάποιο είδος εξάρτησης – για παράδειγμα μια κακή ερωτική σχέση ή κάποιο ναρκωτικό. Κάποιοι άλλοι θέλουν να ξεπεράσουν ένα μπλοκάρισμα που μπορεί να βιώνουν όσον αφορά τη δημιουργικότητά τους π.χ. στο γράψιμο, το χορό, τη ζωγραφική ή στα επαγγελματικά και οικονομικά τους θέματα.

Μερικοί άνθρωποι είναι μόνοι και δεν έμαθαν ποτέ πώς να αποκτούν ή πώς να είναι φίλοι, πώς να μιλούν με άνεση σε καινούριους ανθρώπους, πώς να υπερασπίζονται τον εαυτό τους σε μια διαφωνία, έναν τσακωμό ή σε κάποιον διακανονισμό.

Άνθρωποι που έχουν για παράδειγμα άσθμα, διαβήτη, στομαχικό έλκος, έκζεμα ή άλλες ασθένειες που επηρεάζονται από την συναισθηματική κατάσταση, επωφελούνται από την ψυχοθεραπεία.
Κάποιοι άνθρωποι έχουν αναμνήσεις που τους δυσκολεύουν από την παιδική τους ηλικία ακόμη, από καταστάσεις που έχουν ζήσει. Κάποιοι άνθρωποι απλά θέλουν να κατανοήσουν τον εαυτό τους και τους άλλους ανθρώπους καλύτερα. Κάποιοι θέλουν να γίνουν καλύτεροι επαγγελματίες ή καλύτεροι ηγέτες στο τομέα τους, ώστε να ωφελήσουν τους ανθρώπους ή/και τους συνεργάτες τους.

Μερικοί άνθρωποι μισούν τον εαυτό τους, το σώμα τους. Άλλοι αισθάνονται συνεχώς άγχος ή/και φόβο και δεν μπορούν καθόλου να χαλαρώσουν.

Πολλοί είναι γονείς και έχουν προβληματισμούς και δυσκολίες με τα παιδιά τους. Ίσως αισθάνονται ότι η ένταση που οι ίδιοι νιώθουν επηρεάζει τα παιδιά τους. Αλλά και τα ίδια τα παιδιά και οι έφηβοι εντέλει έχουν ανάγκη πολλές φορές να μιλήσουν σε έναν ειδικό που θα τους ακούσει και θα ανακουφίσει το άγχος τους.

Πολλές φορές υπάρχει αμφιθυμία στην επιθυμία κάποιου ανθρώπου να απευθυνθεί στον ειδικό. Οι άνθρωποι βιώνουν πάντα καλά και κακά συναισθήματα. Σε πολλούς και διάφορους συνδυασμούς, σε πολλές και διάφορες προσμίξεις.

Όταν αυτοί οι συνδυασμοί αρχίζουν να μας ταλαιπωρούν, τότε είναι καλό να απευθυνόμαστε σε έναν ειδικό ψυχικής υγείας.